‘Tante Rie leerde mij mijn hoofd boven water houden’

‘Ik heb sinds mijn negende jaar een metalen kistje waar ik allerlei herinneringen in bewaar. Er zit van alles in: van een liefdesbrief van mijn vrouw tot mijn eerste vliegticket. Misschien wel het kostbaarste voorwerp in dit kistje is mijn zwemdiploma. Dat diploma had ik nooit gehaald zonder tante Rie. Ik ontmoette tante Rie toen ik acht jaar was. Je zou kunnen zeggen dat ze mijn leven heeft gered.

Ik heb nogal een chaotische jeugd gehad. Mijn moeder had een café waar ze veel werkte en ze liet mij en mijn broer en zus vaak aan ons lot over. Toen we nog klein waren, werden mijn broer, zus en ik vaak na school in het magazijn van het café gezet. Daar bleven we dan na school, tussen de kratten en de flessen drank, totdat we ’s avonds naar huis gingen. Op mijn achtste liep ik dan samen met mijn broer van tien en mijn zus van negen van het café naar huis. Omdat mijn ouders gescheiden waren, was er niemand thuis en bleven we tot een uur of twee ’s nachts wakker. We hadden vanaf onze woning uitzicht over de straat en als we de lichten van mijn moeders auto zagen, gingen we snel naar bed. 

Thee met een chocolaatje
Vlak bij het café was een hofje met kleine knusse huisjes waar alleenstaande dames woonden. Ik besloot daar eens aan te bellen om te vragen of ik boodschappen voor iemand kon doen. Ik heb het geluk gehad dat ik bij tante Rie aanbelde. Zij nodigde mij uit voor een kopje thee met een chocolaatje. Ze was toen rond de 55 jaar en werkte als administratief medewerker bij een grote chocoladefabriek. Na dat eerste kopje thee ging ik regelmatig bij haar op bezoek. Ik vond bij tante Rie de warmte en aandacht die ik thuis niet kreeg.

Zwemles met tante Rie
Een paar jaar eerder, ik zal vijf of zes jaar zijn geweest, was ik in de gracht gevallen. Ik kon niet zwemmen en op het geschreeuw van mijn broer Stefan kwam een omstander af die mij net op tijd uit het water viste. Ik had veel water binnengekregen en dit avontuur leverde mij een fikse longontsteking en bacteriële infectie op, waardoor ik zelfs een tijdje in quarantaine in het ziekenhuis moest blijven. Op een van de theebezoekjes bij tante Rie vertelde ik dat ik eens in het water was gevallen en niet kon zwemmen. Tante Rie besloot daar wat aan te doen, en zonder toestemming te vragen aan mijn moeder – want als je het iemand niet vraagt, kan diegene ook niet weigeren – gaf ze mij op voor zwemles. 

Samen met tante Rie ging ik vervolgens elke week naar zwemles. Vol trots zei ik tegen de andere kinderen dat tante Rie mijn moeder was. Na het halen van mijn zwemdiploma vertelde tante Rie aan mijn moeder over de zwemlessen. Ik moest meteen van zwemles af, omdat mijn moeder geen bemoeienis en liefdadigheid van anderen wilde. Maar in ieder geval kon ik nu zwemmen en dat was waar het tante Rie om ging. Sindsdien ben ik nooit meer in het water gevallen, maar als dat was gebeurd, kon ik dankzij tante Rie mijn hoofd boven water houden.

Naar het internaat
Inmiddels had mijn moeder een nieuwe vriend gekregen: Peter. Peter was een afschuwelijke stiefvader. Hij schreeuwde tegen ons, sloeg ons en riep dat we nergens goed voor waren. In tegenstelling tot mijn broer en zus ging ik tegen hem in en gaf hem een grote mond terug. Hij vond mij daarom een lastpak en op mijn elfde werd ik naar een internaat voor moeilijk opvoedbare kinderen gestuurd. Hierdoor zag ik tante Rie minder, want ook in de weekenden en vakanties verbleef ik vaak op het internaat. Ik nam mijn metalen kistje met kostbaarheden mee naar het internaat en kreeg een foto van tante Rie mee voor in mijn metalen kistje. 

Vaderfiguur
Achteraf kan ik zien dat ik daar helemaal niet hoorde. Ik was niet ‘moeilijk opvoedbaar’, maar ik had net zoals ieder kind aandacht en liefde nodig. Gelukkig ontfermde Gerrit, een van de leiders, zich daar over mij. Waar tante Rie de moederfiguur voor mij was, werd Gerrit een vaderfiguur. Op mijn dertiende stuurde de leiding van het internaat mij weer naar huis, omdat ik geen moeilijk opvoedbaar kind was. Ik ging weer thuis wonen, volgde eerst de bakkersschool en daarna de opleiding tot verpleger.

Eigen gezin
Tijdens mijn werk als verpleger werd ik verliefd op mijn collega Gesina. We trouwden en kregen twee kinderen. Ik heb nu het gezin waar ik als kind zo naar verlangde. Inmiddels is tante Rie in de negentig. Ze is een ongelofelijk krachtige en lieve vrouw. Ze heeft al haar negen broers en zussen verzorgd in de laatste fase van hun leven. Ik heb enorm veel bewondering en respect voor tante Rie. Af en toe zoek ik haar op, soms met mijn vrouw en kinderen. Ze is trots op wat ik heb bereikt in mijn leven. Wat ik voor haar voel, kan ik nauwelijks in woorden uitdrukken. Ik kan haar nooit genoeg bedanken voor wat ze voor mij betekend heeft en nog steeds betekent.’

Tijdens het maken van dit verhaal overleed tante Rie op 96-jarige leeftijd. Richard is tot het laatst toe met haar in contact gebleven.